Goed, ik had me dus aangemeld voor de 13 stappen naar geluk en succes. Het doel: mijn bevindingen over een gelukkig leven in relatie tot de regels van Anselm Grün combineren met een wellicht wat eigentijdsere variant van zoeken naar geluk. Maar al bij de allereerste video van de Succesvolle Mannen vreesde ik af te moeten haken. Dat zat zo:

Spijtig levenseinde

De eerste video draait om verlangen. In de uitleg bij de video verwijzen De Mannen ernaar dat de meeste mensen op hun sterfbed vooral spijt hebben van de dingen die ze niet hebben gedaan. En dus, zeggen ze, is het zaak om erachter te komen wat je verlangens zijn. Om je verlangens te achterhalen, raden ze je aan je af te vragen waar je (nu al) spijt van hebt, of op wie of wat je jaloers bent. Dit zijn als het ware wegwijzers richting je verlangen.

Opzienbarende verlangens

Maar goed, ik liep meteen al een beetje vast in hun uitnodiging om daar eens een weekje op te gaan broeden. Ik dacht terug aan de cursus die ik jaren geleden deed op het gebied van persoonlijke ontwikkeling. Ook daar werd ik al snel aangemoedigd mijn verlangens onder de loep te nemen. Op dat punt in mijn leven was dat zeker zinvol; verzand als ik was in alle rollen die ik op me had genomen, was ik volledig kwijt wie ík nu ook alweer was. Ik was eigenlijk zo ver heen, dat de opdracht om mijn eigen Verlanglijstje te maken een absolute eyeopener was. Ik, zelf wensen hebben? Iets voor mezelf verlangen? Ik probeerde zo hard een goede partner, moeder, dochter, werkneemster, vriendin et cetera te zijn, dat het maken van een verlanglijstje me een extreem egocentrische frivoliteit leek.

Voorkeur voor vertrouwen

Toch ben ik destijds met de opdracht aan de slag gegaan en dat opende wel degelijk weer de deur naar mezelf en naar mijn eigen behoeften en verlangens. Zaken die ik in de loop der jaren ondergeschikt had gemaakt aan al het andere. Vanwaar nu dan mijn reactie op die uitnodiging om na te denken over waar ik naar verlang? Ik denk dat het ermee te maken heeft dat er, in een proces van jaren, iets in mij gegroeid is dat zich het beste laat omschrijven met vertrouwen (of zo je wilt, overgave). Natuurlijk, ik heb voorkeuren en afkeuren – een heleboel zelfs! En behoeften heb ik ook genoeg. Maar brandende verlangens? Die ervaar ik eigenlijk steeds minder…

Bruggetje naar chocola

Interessant, ik zie hier meteen een bruggetje naar de oplettendheid van Anselm Grün. Verlangen heeft iets te maken met de toekomst: je wilt iets wat er nu nog niet is. Terwijl je je daarop richt, ben je dus niet bezig met wat er is. Verlangen en oplettendheid lijken dus niet goed samen te gaan. Dat wil zeggen, je kunt natuurlijk wel oplettend zijn ten opzichte van je verlangens. Als ik bijvoorbeeld een verlangen voel om iets te kopen of iets te gaan doen, dan kan ik dat verlangen aandachtig gadeslaan. Vaak verdwijnt het dan na verloop van tijd, of het verandert van vorm. Als ik verlang naar iets lekkers, een stukje chocola of zo, dan observeer ik dat. Vaak wordt me dan duidelijk dat ik helemaal geen zin heb in chocola, maar dat ik bijvoorbeeld gewoon behoefte heb aan slaap. En soms kies ik voor dat stukje chocola, omdat ik er gewoon écht zin in heb.

Zoeken op de verkeerde plek

Je verlangens kunnen uiteraard je acties richting geven en daar is niets mis mee. Als veel van je aandacht naar je verlangens gaat, zie je echter misschien het hier en nu wel over het hoofd. Terwijl daar volgens vele wijzen nu juist de sleutel tot het geluk ligt. Eckhart Tolle zegt het zo:

Stop looking outside for scraps of pleasure or fulfillment, for validation, security, or love – you have a treasure within that is infinitely greater than anything the world can offer.

Maar misschien is het wel zo dat je je eerst een tijd moet richten op die ‘scraps of pleasure or fulfillment’ aan de buitenkant om erachter te komen dat het geluk daar niet te vinden is. Dat je er dan pas aan toe bent om terug naar binnen te gaan, om oplettend te worden. Voor mij heeft het denk ik wel zo gewerkt.

Als ik intens aanwezig ben in het moment, is er nog maar heel weinig ruimte voor verlangen. Als ik met al mijn aandacht hier en nu ben, kan ik niet tegelijkertijd ergens in de toekomst zijn, bij iets wat er niet is. Grün stelt het zo:

Wie oplettend is, hoeft geen verre reizen te maken. Een eenvoudige wandeling heeft alles in zich waar het hart naar verlangt.

Van verlangen naar ontvangen

Dat wil niet zeggen dat je niet kan genieten van een verre reis, van een andere omgeving en nieuwe indrukken. Het wordt lastiger als het verlangen naar iets alles wat er is gaat overschaduwen. Nisargadatta Maharaj zei:

True happiness cannot be found in things that change and pass away. Pleasure and pain alternate inexorably. Happiness comes from the Self and can be found in the Self only. Find your real Self and all else will come with it.

Niets meer willen verlangen werkt vanzelfsprekend net zo goed niet, dat is immers ook weer een verlangen. Ik zie het nu vooral zo: ik kan bij mezelf observeren dat mijn voorkeur uitgaat naar iets en met die constatering zet ik mijn wens in de wereld. Daarmee laat ik diezelfde wens vrij; als het gebeurt is dat fijn, als het niet gebeurt is dat net zo fijn. Vanuit mijn vertrouwen dat het leven me geeft wat nodig is (wat niet hetzelfde is als krijgen wat ik wil!), hoef ik vervolgens alleen maar weer oplettend te zijn, aandacht te hebben voor de aanwijzingen die het leven voortdurend geeft (ook als ik ze niet zie). Vooruit, nog ééntje van Nisargadatta Maharaj:

Desiring a state of freedom from desire will not set you free. Nothing can set you free, because you are free. See yourself with desireless clarity, that is all.

En ondertussen kijk ik vol verlangen uit naar de volgende ‘stap’ van de Succesvolle Mannen!