In mijn vorige post schreef ik over hoe het loslaten van dingen ruimte kan creëren voor nieuwe dingen. Grappig genoeg had nieuwe inspiratie zich een dag voordat ik die post schreef al aangediend – toevallig (of niet?) onder de noemer ‘let go’, ofwel: loslaten.

Levenswijze link

Die dag mailde een vriendin me namelijk een link naar een filmpje dat me inspireerde tot het schrijven van deze post. De vriendin in kwestie schreef dat ze het filmpje erg mooi vond en toen ik het bekeek, raakte het mij ook behoorlijk. Spectaculair was het beeldmateriaal niet direct en toch maakte het veel indruk. Ik kan het natuurlijk wijten aan de tijd van de maand, de stand van zon of maan of mijn overdreven sentimentele inborst, maar het feit was dat de tranen me over de wangen stroomden toen ik de ‘levenswijze’ beelden bekeek.

Als ik weer jong zou zijn

In het filmpje zie je een aantal wijze vrouwen op leeftijd. Ze kijken vanuit hun perspectief en met hun levenservaring naar het leven van de jongere vrouwen van nu. Ze zien aan de ene kant de mogelijkheden die deze tijd biedt en beseffen tegelijkertijd hoe dezelfde mogelijkheden ook kunnen leiden tot druk. De druk om een perfecte moeder, een perfecte echtgenote, een perfecte vriendin et cetera te zijn. De druk om succesvol te zijn. Als ik weer jong zou zijn, zo zegt een van de vrouwen, dan zou ik geen to-do-lijst maken, maar een to-don’t-lijst. En een ander zegt dat ze zichzelf de tijd zou geven om te genieten van de dingen waarvan ze nu weet dat die het allerbelangrijkst zijn. Wat ik er niet voor zou geven, zegt een ander, als ik een seconde langer had gehad om mijn kleintjes te knuffelen voordat ze te groot geworden waren om vastgehouden te worden…

Even opletten nu

Terwijl ik nadenk over de woorden van deze wijze vrouwen, zie ik ineens de link naar de oplettendheid van Anselm Grün waar ik eerder over schreef. Ik citeerde toen Thich Nhat Hanh, die zegt:

In the sunlight of awareness, everything becomes sacred.

En de zon, die schijnt eigenlijk altijd, alleen wordt hij soms aan het zicht onttrokken door bewolking. Zo is het met het zonlicht van ons bewustzijn ook: alles wat we denken, alles waar we ons druk over maken of waar we ons zorgen om maken, alles waar we bang voor zijn en over piekeren, versluiert dit bewustzijn. Dus terwijl we ons hoofd breken over onze geldzorgen, over situaties waarvan we denken dat we tekortschoten of een verkeerde indruk maakten, over de blunders die we hebben begaan, over alles wat ooit nog mis kan gaan, ontgaat ons de heiligheid van het moment. Het handje van ons kind in onze hand, dat kleine warme hoofdje tegen onze schouder, de lachjes, de stapjes en later die veel grotere stappen… ‘Life is what happens to you while you’re busy making other plans’. Anders gezegd: ‘Het leven is dat wat je ontgaat als je in gedachten bij je boodschappenlijstje bent’.

Daar waar de angst ophoudt

Deze week vond in Brussel een terreuraanslag plaats. En natuurlijk houdt een dergelijke gebeurtenis de gemoederen bezig. Ik hoorde in het voorbijgaan een vrouw zeggen dat ze zich makkelijk identificeerde met de slachtoffers omdat zij zelf ook wel eens op een vliegveld komt. Haar kinderen hadden nu gezegd dat ze niet meer met het vliegtuig wilden. Op de radio zei een vrouw dat haar kind vanwege deze aanslag nu niet meer op schoolreisje durfde. De dreiging komt door de gebeurtenissen in Brussel heel dichtbij en dat maakt de angst denk ik groter. Maar angst is een slechte raadgever, zo zegt een spreekwoord. Osho heeft gezegd:

Life begins where fear ends.

Maar hoe zit het dan met die terroristen, zijn die niet juist voorbij aan alle angst, gezien de daden die ze begaan? Jiddu Krishnamurti heeft daarover gezegd:

The constant assertion of belief is an indication of fear.

En:

A man who is not afraid is not aggressive, a man who has no sense of fear of any kind is really a free, a peaceful man.

Uitgaan van het ergste

Een tijdje geleden las ik een aantal essays van een Amerikaanse auteur, ik kom nu even niet op zijn naam of de titel van het boek. Wat ik nog wel weet, is dat alle essays over angst gingen. En een zinnetje dat me is bijgebleven, was iets in de trant van dat angst niets anders is dan uitgaan van het ergste. Het is misschien makkelijk gezegd, maar ik lijd niet onder de realiteit, maar onder mijn gedachten erover. Zodra ik iets ga beoordelen of veroordelen, creëer ik mijn eigen lijden – of misschien zelfs al wel gewoon door te denken op een andere dan een puur praktische manier. Denken heeft per definitie te maken met niet in het moment zijn. Zodra ik denk aan mijn boodschappenlijstje, ben ik niet in het moment, met mijn kinderen of met wie of wat dan ook.

Niet willen dat het ophoudt

Bang zijn voor het onbekende, zeggen sommige wijze mensen, is eigenlijk onmogelijk. Hoe kun je bang zijn voor iets wat je niet kent? Als we bang zijn, dan is dat voor het verliezen van dat wat we kennen, van het leven dat we hebben. En de gebeurtenissen in Brussel raken duidelijk aan deze angst voor verlies van het bekende en vertrouwde. Maar volgens Gordon Livingston, de schrijver van de essays die ik hiervoor noemde (ineens schoot zijn naam me weer te binnen), is angst dus niets anders dan uitgaan van het ergste – en dat is dus een hersenspinsel. De kans dat de toekomst er nooit zo uit zal zien als we ons voorstellen is veel groter dan dat het wel zo uitpakt.

Relax, breathe & let go

‘Relax, breathe & let go’ is de titel van het filmpje met de levenswijze vrouwen. Het leven vindt altijd maar plaats op één moment: nu. Niet in een tijd die voorbij is, niet in een tijd die nog moet komen. Nu is het handje van mijn kind in mijn hand, de lentezon die door de ramen (die hoognodig gezeemd moeten worden) schijnt, een kop warme thee… Niet in mijn doemdenken, zwarte scenario’s of angst. Relax, breathe & let go. De Amerikaanse schrijfster Mandy Hale zegt:

Letting go does not mean that you stop caring. It means you stop trying others to force to.

Voor mij is dit geloof ik de enige manier om met dit soort gebeurtenissen om te gaan: ze loslaten. Want hoezeer ik ook zou willen dat de wereld anders zou zijn, de dingen zijn zoals ze zijn en mensen zijn zoals ze zijn. Als diep-religieuze ongelovige kan ik niets anders dan erop vertrouwen dat er Iets is dat zich over alles en iedereen ontfermt. Over de slachtoffers, de daders en alle andere menselijke en dus (soms) bange mensen zoals ik. Door erover te gaan piekeren, ontgaat me de heiligheid van het moment. Zonlicht door een vuile ruit. De voetstappen van een thuiskomend kind op de trap…

Leren te leven – Dertig inzichten over angst en moed (Gordon Livingston)