Eerder schreef ik in ‘Erfelijke woordgrap‘ al over mijn voorliefde voor taal- en woordgrappen. Ook de laatste tijd kwam ik weer de nodige taaljuweeltjes tegen die me veel plezier opleverden; in deze post zet ik een aantal ‘fruitige’ woordgrappen op een rijtje.

Sappige grapjes

De fruitige woordgrappen die ik hierboven noem, draaiden allemaal om een exotische vrucht: de ananas. De eerste grap dook op in een Youtube-filmpje dat de kinderen me lieten zien. In de bewuste opnames ging de verslaggever de straat op om willekeurige voorbijgangers ‘rare’ vragen te stellen. Zo legde hij ze de vraag voor hoe ‘ananas’ in het Engels uitgesproken moet worden: als ‘ánanas’ (dus met de klemtoon op de eerste lettergreep) of als ‘anánas’ (met de nadruk op de tweede lettergreep). Geweldig om te zien hoe iedereen bloedserieus op zijn vraag inging, we lagen alle vier slap van het lachen – waarschijnlijk hielp het daarbij wel dat we al behoorlijk wat andere nogal flauwe filmpjes hadden zitten kijken. Maar toch, nog steeds als de ananas ter sprake komt, genieten we ervan om de ‘pineapple’ nog even ‘anánas’ te noemen.

Fruit op de rails

Deze sappige grap kreeg een vervolg toen ik niet veel later ’s ochtends even luisterde naar mijn dagelijkse nieuwsflits op de radio. Doordeweeks om 06.30 uur is dat vaste prik, de Jongens staan op en ik pik in vijf minuten het belangrijkste nieuws van de dag op en luister meteen even naar het weerbericht, zodat ik weet of de regencape van de kapstok mag. De nieuwslezer sprak in een bericht over de Nederlandse Spoorwegen en toen hij in een zin ‘en NS’ zei, hoorde ik daar weer… inderdaad, (op zijn Engels uitgesproken) ‘ánanas’! Extra grappig: ook Middelste Zoon, die nog in bed lag, had hem gehoord. Tja, ik zei toch dat het erfelijk was!

Overbodige instructies

En ja hoor, er kwam nog een derde deel in de serie ananasgrapjes. Subtieler van aard, maar daarom zeker niet minder leuk… Ik las een Engels boek (omdat ik voor mijn werk hele dagen in de weer ben met de Nederlandse taal, lees ik in mijn vrije tijd graag Engelse boeken) en daarin dook de vrucht op een wel heel bijzondere manier op. Het boek is alweer terug bij de bibliotheek, anders zou ik de zin even letterlijk citeren, maar zonder lukt het ook. De vrouwelijke hoofdpersoon van het boek heet Anne-Laure, maar de mannelijke hoofdpersoon noemt haar meestal Anne. Op een dag moet zij op reis, maar omdat ze druk is op haar werk, kan ze zelf haar koffer niet inpakken, dus doet hij het. Wel belt ze hem nog even om hem instructies te geven over wat er mee moet. Instructies die hij, zo beseft hij, helemaal niet nodig heeft; hij is zo door en door vertrouwd met haar ‘Anne-ness’ dat hij precies de goede dingen in haar koffer heeft gedaan… En met dat ‘Anne-ness’ kwam inderdaad de ananas wéér voorbij.

Taal en betekenis

Ja, daar kan ik dus echt vreselijk van genieten: hoe dezelfde klanken drie keer iets compleet anders kunnen betekenen. Hier ging het in het eerste geval om een woord dat niet eens bestaat (de Engelsen noemen een ananas immers ‘pineapple’), in het tweede geval om een combinatie van een nietszeggend woordje als ‘en’ en een afkorting en in het derde geval om een voor de gelegenheid gecreëerd woord. Al die mogelijkheden van taal en het wonder dat we daar in alle gevallen toch betekenis aan kunnen geven!

Tegelijkertijd ben ik me bewust van de beperkingen van de taal en van de misverstanden die (interpretaties van) woorden op kunnen leveren. Toch wegen fruitige en andere woordgrappen en fraaie zinswendingen hier wat mij betreft alleszins tegenop. Ik sluit me wat dat betreft van harte aan bij Virginia Woolf, die het als volgt zei:

Language is wine upon the lips.

En de cirkel is rond met een uitspraak die Robert Louis Stevenson gedaan zou hebben:

Wine is bottled poetry.

Op een bepaalde manier valt er voor de ware fijnproever van woorden net zo veel te genieten als van wijn en wat dat betreft reken ik mezelf beslist onder de liefhebbers. Woorden hebben echter wel een belangrijk voordeel boven wijn: als je een nacht doorhaalt met een goed boek, ben je de volgende dag misschien niet helemaal fris, maar een overdosis woorden zal je nooit een kater bezorgen.